Рефлексии од Скопје: Градење на темелите за онлајн водичот P2CC
Рефлексии од Скопје: Градење на темелите за онлајн водичот P2CC
Автор: Јане Чаловски, Проектен простор Прес ту егзит, водечки партнер, WP3 – Creative Mentoring Exchange, P2CC
Од 2 до 4 јуни 2025 година, партнерите и менторите на проектот Pathways to Creative Careers (P2CC) се собраа во Скопје на Creative Mentoring Exchange Co-Production Lab. Настанот, во организација на Проектен простор Прес ту егзит и одржан во социо-културниот простор Центар Јадро, беше тридневна размена исполнета со инспирација и фокусирана на прашањето како креативните професионалци и едукатори можат заеднички да ко-дизајнираат нови модели на менторство за културниот и креативниот сектор.
Лабораторијата започна со претставување на Pathway Model, развиен од партнерската организација MuLab — практична и имагинативна алатка која ги поканува учесниците да ја истражат сопствената креативна идентичност преку прашања, рефлексија и дијалог. Овој модел, кој сега е достапен како отворен ресурс на веб-страницата на проектот, ги охрабрува корисниците да ја идентификуваат својата почетна позиција во личното и професионалното патување, водејќи ги низ предизвици и можности што ја поврзуваат креативноста, учењето и развојот на кариерата.
Врз основа на оваа заедничка почва, сесиите во Скопје се развија околу пет меѓусебно поврзани теми, кои ги одразуваат основните вредности на проектот P2CC:
Rinova Málaga водеше сесија за дигитализација и претприемништво, истражувајќи како менторите можат да им помогнат на младите креативци да се движат низ новите технолошки и економски реалности.
Folkuniversitetet Umeå се фокусираше на инклузијата и еднаквоста, нагласувајќи ја важноста на достапни и разновидни менторски средини.
Urbani Separe ја отвори темата за општественото влијание на уметноста, истражувајќи како уметничката практика може да поттикне граѓанска ангажираност и општествена трансформација.
MuLab продолжи со сесија за валидација и идни насоки, предлагајќи рамки за признавање на неформалното учење и креативното искуство.
Конечно, Проектен простор Прес ту егзит го претстави критичкото размислување и медиумската писменост како алатки за разбирање на културните, социјалните и политичките контексти во кои се развива креативната работа.
Секоја тема беше обработена преку студии на случај, партиципативни вежби и групна рефлексија. Она што произлезе не беше единствен модел на менторство, туку констелација од пристапи што ги почитуваат различните културни, социјални и уметнички контексти. Заедно, овие сесии ја формираа концептуалната и методолошката основа на идниот онлајн водич P2CC. Преку споделена практика и отворен дијалог, заедно ја мапиравме вештината, ставовите и вредностите што го поддржуваат ефективното креативно менторство денес.
Како домаќини сакавме Лабораторијата цврсто да ја втемелиме во локалниот културен и образовен контекст на Скопје. Во соработка со Центар Јадро, чиј простор овозможи идеална атмосфера за размена, организиравме и јавен настан во Europe House Skopje, преку кој ја поврзавме нашата европска мрежа со локалната публика. Поканивме и неколку гостински предавачи чија работа се наоѓа на пресекот меѓу образованието, уметноста и општествената ангажираност.
Бојана Јанева-Шемова, кураторка и историчарка на уметност, зборуваше за својата работа во Музејот на современата уметност во Скопје, каде што развива инклузивни програми кои ги поврзуваат посетителите со уметноста преку емпатија и критички дијалог.
Никола Узуновски, уметник и едукатор, сподели искуства од неговата интердисциплинарна пракса што ги поврзува уметноста, технологијата и екологијата како алатки за нови форми на креативно учење.
Доротеј Нешовски, уметник и писател, се осврна на својата педагошка работа со деца, нагласувајќи ја љубопитноста, соработката и критичката рефлексија како клучни елементи на културната писменост.
Нивните придонеси ги втемелија дискусиите во реалното искуство. Тие нè потсетија дека менторството во уметноста не е процес на пренос на знаење одозгора надолу, туку заеднички процес на истражување изграден врз внимателност, дијалог и грижа.
Во текот на целиот настан, најмногу одекна отвореноста на размената меѓу партнерите и учесниците. Иако доаѓавме од различни образовни системи, институционални контексти и уметнички традиции, споделувавме заедничка определба: да ги опремиме младите креативци со самодоверба, свесност и флексибилност потребни за да одржат креативна кариера. Разговорите често се враќаа на прашањето како менторството да биде истовремено достапно и значајно – како да се води без да се наметнува, и како да се создава простор што поттикнува критичко размислување и автономија.
Резултатите од Лабораторијата во Скопје сега претставуваат основен уредувачки материјал за онлајн водичот P2CC. Заедно со увидите што ќе произлезат од претстојните онлајн работилници за професионален развој (октомври 2025 – февруари 2026), овие рефлексии ќе ја оформат структурата и педагошката насока на водичот.
Дизајниран како отворен едукативен ресурс, водичот ќе комбинира текст, визуелни и интерактивни елементи за да прикаже како креативното менторство изгледа во различни европски контексти. Тој ќе ја одрази и разновидноста на искуства што ја прават нашата мрежа толку богата – од локални иницијативи во мали заедници до меѓународни соработки што ги премостуваат дисциплините и границите.
Оваа средба повторно ја потврди вредноста на соработката заснована на доверба, љубопитност и заедничка цел. Таа нè потсети дека менторството, кога се разбира како взаемен процес на учење и рефлексија, може да ги зајакне не само индивидуалните креативни кариери, туку и пошироките еко-системи што ги поддржуваат.
Како што преминуваме во следната фаза на проектот, задачата на уредничкиот тим ќе биде да ги прецизира и тестира овие материјали, осигурувајќи се дека онлајн водичот P2CC ќе го пренесе не само содржинскиот, туку и духот на она што заедно беше создадено во Скопје.
Повеќе информации на: